Tazama: Muhtasari wa Ayabu
Tazama video hii ya muhtasari ili kuelewa maudhui na mpangilio wa kitabu cha Ayabu.
Chagua Sura (Select Chapter)
Chagua sura ili kuanza kusoma au kusikiliza.
Utangulizi wa Kitabu cha Ayubu
Kitabu cha Ayubu ni kimojawapo kati ya vitabu vya Hekima na Mashairi katika Agano la Kale. Ni kitabu kinachojadili swali zito na la kale: Kwa nini watu wema wanateseka? Kitabu hiki kinaonyesha ukuu wa Mungu, mipaka ya uelewa wa mwanadamu, na umuhimu wa kumtumaini Mungu hata katikati ya maumivu yasiyo na majibu.
Huu hapa ni muhtasari wa mpangilio wa matukio (chronological plot) na mafundisho makuu ya kitabu hiki:
1. Mwanzo: Uchamungu wa Ayubu na Changamoto ya Shetani (Sura 1-2)
Kitabu kinaanza kwa kumtambulisha Ayubu, mtu tajiri sana na mcha Mungu aliyeishi katika nchi ya Usi. Alikuwa na mali nyingi na familia kubwa, naye alijitenga na uovu.
Tukio linahamia mbinguni, ambapo Mungu anajivunia uaminifu wa Ayubu mbele ya Shetani. Shetani anatoa changamoto akidai kuwa Ayubu anamtumikia Mungu kwa sababu ya baraka anazopata tu. Mungu anamruhusu Shetani kumjaribu Ayubu, lakini asimguse nafsi yake.
Katika siku moja, Ayubu anapoteza mifugo yake, watumishi wake, na watoto wake wote kumi wanakufa. Licha ya maumivu haya makali, Ayubu hajamlaumu Mungu.
Shetani anarudi tena na kudai kuwa Ayubu atamkufuru Mungu ikiwa atapata mateso ya mwili. Mungu anaruhusu, na Ayubu anapigwa na majipu mabaya kutoka utosini hadi nyayo. Mkewe anamshauri amkufuru Mungu ili afe, lakini Ayubu anakataa.
2. Maombolezo ya Ayubu (Sura 3)
Marafiki watatu wa Ayubu (Elifazi, Bildadi, na Sofari) wanakuja kumfariji. Baada ya kukaa kimya kwa siku saba kwa sababu ya uzito wa mateso yake, Ayubu anavunja ukimya kwa kulaani siku aliyozaliwa, akitamani heri asingelizaliwa kuliko kuona mateso hayo.
3. Mjadala Mkubwa: Ayubu na Marafiki Zake (Sura 4-31)
Hii ndiyo sehemu kubwa ya kitabu, ikiwa na mizunguko mitatu ya majadiliano. Marafiki wa Ayubu wanajenga hoja kwa msingi wa "Theolojia ya Malipo" (Retribution Theology) — wakiamini kuwa Mungu humbariki mwema na humwadhibu mwovu. Kwa hiyo, wanahitimisha kuwa Ayubu lazima ametenda dhambi kubwa ya siri.
Elifazi anaanza kwa kusema kuwa hakuna mtu asiye na hatia anayeteseka namna hiyo.
Ayubu anajitetea vikali akisisitiza kuwa yeye hana hatia inayostahili adhabu hiyo. Analalamika kuwa Mungu amemfanya kuwa shabaha na anataka kesi yake isikilizwe mbele za Mungu.
Licha ya kukata tamaa, Ayubu anaonyesha imani thabiti kuwa Mtetezi wake yu hai na hatimaye atamuona Mungu.
Marafiki zake wanazidi kumshutumu, lakini Ayubu anahitimisha utetezi wake kwa kuelezea maisha yake ya haki ya zamani na jinsi anavyoteseka sasa, akiapa kuwa hana hatia.
4. Hotuba ya Elihu (Sura 32-37)
Kijana mwingine aitwaye Elihu, aliyekuwa akisikiliza, anaingilia kati. Anakasirishwa na Ayubu kwa kujiona mwenye haki kuliko Mungu, na anakasirishwa na wale marafiki watatu kwa kushindwa kumjibu Ayubu ipasavyo. Elihu anapendekeza kuwa mateso yanaweza kuwa njia ya Mungu ya kumfunza, kumwonya, na kumtakasa mwanadamu, si lazima iwe adhabu ya dhambi.
Elihu anaandaa njia kwa ajili ya Mungu kuongea kwa kuelezea ukuu wa Mungu katika uumbaji na ngurumo.
5. Mungu Anamjibu Ayubu (Sura 38-41)
Hatimaye, Mungu anajibu kutoka katika upepo wa kisulisuli. Mungu hampi Ayubu sababu ya mateso yake (hataji makubaliano na Shetani), bali anamwonyesha Ayubu udogo wake ukilinganishwa na hekima na nguvu za Mungu katika uumbaji.
Mungu anamuuliza Ayubu maswali mengi kuhusu ulimwengu, nyota, na wanyama wakubwa kama Behemothi na Leviathani, akimthibitishia kuwa Mungu anatawala ulimwengu kwa hekima ambayo mwanadamu hawezi kuielewa kikamilifu.
6. Toba ya Ayubu na Urejesho (Sura 42)
Ayubu ananyenyekea. Anakiri kuwa alizungumza mambo asiyoyajua na anapata amani kwa kumwona Mungu, ingawa hajapata majibu ya "kwa nini" aliteseka.
Mungu anawakemea marafiki watatu wa Ayubu kwa kusema maneno yasiyo sahihi kumhusu Yeye, na anamwagiza Ayubu awaombee. Baada ya Ayubu kuwaombea rafiki zake, Mungu anaugeuza uteka wa Ayubu.
Bwana anambariki Ayubu mara mbili zaidi ya awali. Anapata mali nyingi zaidi na watoto wengine kumi, naye anaishi miaka mingi akaona vizazi vinne.