Tazama: Muhtasari wa Mwanzo
Tazama video hii ya muhtasari ili kuelewa maudhui na mpangilio wa kitabu cha Mwanzo.
Chagua Sura (Select Chapter)
Chagua sura ili kuanza kusoma au kusikiliza.
Utangulizi wa Kitabu cha Mwanzo (Genesis)
Kitabu cha Mwanzo ni kitabu cha mwanzo na asili. Kinaelezea asili ya ulimwengu, mwanadamu, dhambi, na mpango wa Mungu wa ukombozi kupitia taifa la Israeli. Kitabu hiki kimegawanyika katika sehemu kuu mbili: Historia ya Awali ya wanadamu (Sura 1-11) na Historia ya Wazee wa Imani (Sura 12-50).
Huu hapa ni muhtasari wa mpangilio wa matukio (chronological plot) na mafundisho makuu:
1. Uumbaji na Kuanguka kwa Mwanadamu (Sura 1-4)
Kitabu kinaanza na Mungu kuumba mbingu na nchi kwa neno Lake. Siku ya sita, Mungu anamuumba mwanadamu (Adamu na Hawa) kwa mfano wake ili waitawale dunia.
Soma Mwanzo 1:1-3 na Mwanzo 1:26-28
Hata hivyo, dhambi inaingia ulimwenguni wakati Adamu na Hawa wanapodanganywa na nyoka na kula tunda la mti waliokatazwa. Hii inasababisha kufukuzwa kwao kutoka Bustani ya Edeni na laana kuingia duniani. Matokeo ya dhambi yanaonekana haraka wakati Kaini anamuua ndugu yake Habili.
Soma Mwanzo 3:1-7 na Mwanzo 4:8
2. Gharika na Mnara wa Babeli (Sura 5-11)
Uovu unapoongezeka duniani, Mungu anaamua kuiangamiza dunia kwa gharika, akimwokoa Nuhu tu, familia yake, na wanyama walioingia katika Safina. Baada ya gharika, Mungu anaweka agano na Nuhu.
Wanadamu wanaongezeka tena na kujaribu kujenga Mnara wa Babeli ili kujipatia jina na kumfikia Mungu kwa nguvu zao. Mungu anashuka, anachafua lugha zao, na kuwatawanya duniani kote.
3. Kuitwa kwa Ibrahimu (Sura 12-25)
Hapa ndipo historia ya ukombozi inapoanza rasmi. Mungu anamwita Abramu (baadaye Ibrahimu) kutoka Uru wa Wakaldayo na kumuahidi mambo makubwa matatu: Ardhi, Uzao mkubwa, na Baraka kwa mataifa yote.
Licha ya uzee wake na utasa wa mkewe Sara, Ibrahimu anamwamini Mungu. Mungu anafanya naye Agano la milele. Hatimaye, mtoto wa ahadi, Isaka, anazaliwa. Imani ya Ibrahimu inajaribiwa kwa kiwango cha juu pale Mungu anapomwamuru amtoe Isaka kama sadaka, jaribio ambalo analifaulu.
Soma Mwanzo 15:5-6 na Mwanzo 22:1-13
4. Isaka na Yakobo (Sura 25-36)
Isaka anapata wana mapacha, Esau na Yakobo. Yakobo, ingawa ni mdogo, anapata haki ya mzaliwa wa kwanza na baraka za Isaka (kwa hila). Yakobo anakimbia kwa hofu ya kuuawa na Esau.
Akiwa uhamishoni, Yakobo anaoa (Lea na Raheli) na kupata watoto 12 ambao wanakuwa mababu wa makabila 12 ya Israeli. Wakati anarudi Kanaani, anashindana na Mungu usiku kucha na jina lake linabadilishwa kuwa Israeli.
5. Yusufu na Uhamiaji Misri (Sura 37-50)
Hii ni hadithi ya Yusufu, mwana mpendwa wa Yakobo. Kwa wivu, ndugu zake wanamuuza utumwani Misri. Huko Misri, Yusufu anapitia majaribu mengi ikiwemo kusingiziwa na mke wa Potifa na kufungwa gerezani.
Mungu anamtumia Yusufu kutafsiri ndoto za Farao, na anapandishwa cheo kuwa waziri mkuu wa Misri ili kuokoa watu wakati wa njaa. Ndugu zake wanakuja Misri kutafuta chakula, na Yusufu anajidhihirisha kwao na kuwasamehe, akisema kuwa Mungu alikusudia mabaya yao kuwa mema.
Kitabu kinahitimishwa na familia nzima ya Yakobo (Israeli) kuhamia Misri, na kifo cha Yakobo na Yusufu, huku Yusufu akitabiri kuwa Mungu atawarudisha tena katika Nchi ya Ahadi.